Ureterp (Opsterland) · Welke boodschappenvoorziening verdient nader onderzoek?

Van 0,2 km naar 2,2 km binnen één wijk

Het CBS publiceert voor Ureterp een gemiddelde van 0,8 km tot de eerste winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen. De gemeente Opsterland komt op 1,5 km. Dat zijn afstanden vanaf woonadressen over de weg, gewogen naar bewoners. Van de 5 onderzochte buurten met ten minste 200 inwoners heeft Ureterp-Centrum de kortste gepubliceerde afstand en Ureterp-Buitengebied de langste, met eventuele gedeelde uitersten. De grens van Ureterp is hierbij geen muur. De voorziening op 0,2 km kan aan de andere kant van een wijkgrens liggen.

Binnen 1 kilometer over de weg zijn vanuit Ureterp-Centrum gemiddeld 4 overige winkels voor dagelijkse levensmiddelen bereikbaar. Vanuit Ureterp-Buitengebied is dat 0,3. Verruim de afstand naar 3 kilometer en de gemiddelden worden 4 respectievelijk 3. Voor Ureterp-Centrum komen er gemiddeld 0 keuzes binnen bereik wanneer je die ruimere afstand toelaat. Bij Ureterp-Buitengebied is die toevoeging 2,7. Je kunt zulke gemiddelden niet aftrekken van een adressenlijst om precies zoveel nieuwe concurrenten aan te wijzen. Dezelfde zaak kan vanuit beide buurten bereikbaar zijn.

De route naar grote supermarkten ernaast

Een andere aankoop geeft een ander beeld. De dichtstbijzijnde grote supermarkt lag voor inwoners van Ureterp-Centrum op gemiddeld 0,2 km. Die route was even lang vergeleken met de 0,2 km naar overige winkels voor dagelijkse levensmiddelen. Voor Ureterp-Buitengebied horen bij dezelfde vergelijking 2,2 km en 2,2 km. Kijk nu naar de kinderdagverblijf. De afstand ernaartoe bedroeg 0,4 km vanuit Ureterp-Centrum en 2,1 km vanuit Ureterp-Buitengebied. Dit zijn losse bestemmingen gemeten vanaf woningen. Wie vanuit een kinderdagverblijf vertrekt moet de route naar de winkel zelf nalopen.

Wie woont er in Ureterp-Centrum en Ureterp-Buitengebied?

In Ureterp-Centrum woonden volgens de kerncijfers 515 mensen in een buurt met 255 particuliere huishoudens. 110 van die huishoudens bestonden uit één persoon, ongeveer 43,1%. In Ureterp-Buitengebied kwamen 80 eenpersoonshuishoudens op 380 huishoudens uit, oftewel 21,1%. De buurt met de meeste inwoners binnen deze selectie was Ureterp-Buorfinne, met 1.570 inwoners. De cijfers maken zichtbaar van welke bewoners de afstandsmeting uitgaat. Of een huishouden een kleine dagelijkse boodschap wil kopen, vraagt een afzonderlijke waarneming op het tijdstip waarop jij wilt openen.

Waar staat Ureterp-Buitengebied tussen de andere buurten van Opsterland?

De middelste waarneming in een rangschikking van 39 bruikbare buurten in Opsterland ligt bij Gorredijk-Bloemenwijk, met 1,4 km naar de eerste winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen. Rond een kwart van de reeks staat Ureterp-Buorfinne (0,5 km), rond driekwart Terwispel-Kom (2,5 km). Elke buurt telt hier eenmaal mee. Van de 39 hebben er 23 een kortere afstand dan de 2,2 km van Ureterp-Buitengebied. Alleen Ureterp-Buitengebied heeft precies die gepubliceerde waarde. Het verschil tussen de twee kwartielwaarnemingen is 2 km. Leg de spreiding binnen Ureterp van 2 km ernaast voordat je deze wijk als doorsnee voorbeeld van Opsterland kiest.

Zoek een tweede vertrekpunt met vergelijkbaar bereik. Bakkeveen-Centrum komt buiten de onderzoekswijk qua route naar de winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen het dichtst bij Ureterp-Centrum. Het verschil bedraagt 0,1 km. Voor een grote supermarkt zijn de bijbehorende gemiddelden 0,3 km in Bakkeveen-Centrum en 0,2 km in Ureterp-Centrum. Kijk je naar de kinderdagverblijf, dan krijg je 1 km tegenover 0,4 km. Ondanks het vergelijkbare bereik van overige winkels voor dagelijkse levensmiddelen verschilt de toegang tot de kinderdagverblijf sterker. Neem die bestemming mee als je in Ureterp-Centrum en Bakkeveen-Centrum hetzelfde bezoekmoment observeert.

Een tweede observatieplek voor een buurtgerichte winkelformule

Gebruik de wijkwaarde van 0,8 km als praktische scheidslijn voor de veldproef. In 4 van de 5 opgenomen buurten ligt de gemiddelde route naar een winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen op of onder deze waarde. Deze selectie omvat samen 1.550 particuliere huishoudens en bevat Ureterp-Centrum, Ureterp-De Ekers, Ureterp-Buorfinne. De andere 1 buurten omvatten 380 huishoudens. Deze groepen zijn ruimtelijke referenties voor een buurtgerichte winkelformule. De eerste groep kan op papier dichtbij wonen terwijl een onhandige oversteek juist op het beoogde bezoekmoment veel tijd kost.

Een praktische proef voor Ureterp

Begin je eerste ronde in Ureterp-Centrum, waar je bij een bereik van 1 kilometer gemiddeld 4 overige winkels voor dagelijkse levensmiddelen als vertrekpunt hebt. Neem een bestaande boodschappenlijst als startpunt en laat een bewoner de route beschrijven die hij vorige week werkelijk aflegde. Controleer daarna openingstijden en fietsverbindingen. Leg een terugkerende omweg met een concrete aankoop vast voordat je het als ontbrekend aanbod op een kaart zet. Herhaal diezelfde proef in Ureterp-Buitengebied en noteer naast de routeafstand één omstandigheid die anders was. Bewaar de datum van beide rondes bij de wijkcode WK008616 zodat een volgende lezer de historische tabel kan terugvinden en de meting buiten opnieuw kan uitvoeren.

Vragen voor het vervolg

• Welke bestaande bestemming in Ureterp-Centrum lost dezelfde aankoopvraag al op?
• Hoe verschilt de werkelijke route op jouw openingstijd in Ureterp-Buitengebied?
• Wat moet je eerst buiten meten voordat je voor een buurtgerichte winkelformule een besluit neemt?

Bronnen

• Afstand tot voorzieningen en aanbod binnen bereik, buurten en wijken 2024 · CBS
• Kerncijfers van huishoudens en gebieden, 2024 · CBS
• Hoe de afstand tot voorzieningen wordt berekend · CBS